Praktische informatie stadsmuseum Oudewater
Locatie:
Het Stadsmuseum Oudewater is gevestigd in het Stadhuis van Oudewater, Visbrug, 3421 AH Oudewater.
Entreeprijs:
vrijwillige bijdrage met als richtprijs €2,00 p.p. voor het fonds “Werkgroep Stadsmuseum”
Expositie stadsmuseum Oudewater
Johan Schouten
De G.V.O. is bezig met het voorbereiden van een expositie over Johan Schouten. We hopen in april 2026 open te kunnen gaan. Onderstaand alvast wat informatie.
Johannes Cornelis Schouten werd geboren op 26 november 1910 in Oudewater.
Zijn Ouders waren Hendrik Schouten en Johanna van Duijvendijk. De vader van Johan was graanhandelaar en het gezin woonde op de Donkere gaard in Oudewater. Dit was ook het huis waar Johan zijn hele leven heeft gewoond, samen met zijn broer Cor en zus Marie. Alle drie zijn zij ongehuwd gebleven. Hun oudste broer Nico is gehuwd en woonde in Den Haag.
Na de lagere school ging Johan naar de HBS in Woerden en toen hij daar van school kwam ging hij in Den Haag bij het hoofdkantoor van de staatsmijnen werken als administratief medewerker. Hij bleef echter in Oudewater wonen.
Toen zijn moeder in 1926 overleed nam zijn zus Marie haar rol over. Ook toen allen volwassen waren bleef zij thuis om het huishouden samen met Johan en Cor op zich te nemen.

Al vanaf jonge leeftijd was er bij Johan een voorliefde voor de schoonheid van ons IJsselstadje. Het verhaal gaat dat hij zijn vader om geld vroeg om ansichtkaarten van Oudewater te kunnen kopen. Hij was zeer geïnteresseerd in het verleden en de schoonheid van ons IJsselstadje en verzamelde alles wat hij over de geschiedenis van Oudewater vinden kon. Toen Johan 56 jaar werd draaide hij dat getal om, hij stopte met werken zodat hij zich geheel aan zijn hobby’s kon wijden.
In Oudewater werd al gauw bekend dat Johan veel van Oudewater wist en was een vraagbaak voor iedereen die iets over het verleden van Oudewater wilde weten. In 1965 schreef hij samen met de gemeentesecretaris van Oudewater, A.W. den Boer een boek over de geschiedenis van Oudewater . Later volgen er nog twee ansicht-kaartenboekjes, een boekje over de heksengeschiedenis, een boekje met oude foto’s van E.C.Rahms, en een boekje met oude prenten. Ook waren regelmatig artikelen van zijn hand in De IJsselbode en andere (regionale) bladen te vinden.
Johan had een enorme verzameling van krantenknipsels, oude ansichtkaarten, foto’s prenten en gravures. Hij ging de rommelmarkten, antiquariaten en veilingen af om zijn verzameling steeds verder uit te breiden. Zijn kennis hield hij niet voor zichzelf, het was niet de bedoeling dat zijn collectie in een archief zou belanden. ‘’een archief is om te gebruiken en dient niet als een stoffige opbergplaats’’ was zijn mening. Ook maakte hij zelf foto’s van straatbeelden van Oudewater die nu op de tentoonstelling te zien zullen zijn.
Een hoogtepunt in het leven Johan Schouten was het bezoek van prinses Beatrix en prins Claus aan Oudewater in 1972. Johan werd gevraagd om haar het een en ander te vertellen over de historie van Oudewater en uitleg over enkele Oudewaterse gebouwen te geven. Onder zijn begeleiding bezocht Beatrix de heksenwaag en vertelde Johan haar over de heksengeschiedenis,
Johan was jaren lang bestuurslid van de stichting Heksenwaag en heeft zich hier zeer verdienstelijk gemaakt, hij schreef een boekje over de geschiedenis van de heksenwaag en maakte een linoleumsnede van de waag die in een aantal werd afgedrukt en te koop werd aangeboden
Ook de bekende “waagzegels”,een spaaractie van de Oudewaterse winkeliers kwamen van zijn hand.

Johan begon al vroeg met tekenen en schilderen van mooie plekjes in Oudewater. In oude schetsboeken die bewaard zijn gebleven, kunnen we al gebouwen uit Oudewater terugvinden. Hij was ook een niet onverdienstelijk schilder, en had bewondering voor de schilders van de Haagse School ,kreeg teken en schilderlessen van Hendrik Raab en van Ype Wenning, een schilder die ook regelmatig in Oudewater te vinden was om te schilderen. In zijn atelier ‘’ARTI’’ in de Rootstraat vervaardigde hij veel schilderijen van onderwerpen die hem dierbaar waren. De witte huisjes aan de sluis zijn daar een voorbeeld van, hier zijn er veel van gemaakt en was een dankbaar onderwerp om te schilderen, daarnaast kwamen tal van andere onderwerpen aan de orde die we op de tentoonstelling kunnen bewonderen.

In een tijd waarin nog weinig aandacht bestond voor het behoud van monumentale gebouwen voerde Johan Schouten een actieve strijd voor het karakter en de sfeer van Oudewater. Het is mede zijn verdienste geweest dat Oudewater ‘’een open geschiedenisboek met talloze illustraties is gebleven’’ waren zijn woorden.
Halverwege de jaren 70 werd Johan door een hersenbloeding getroffen, hiervan is hij nooit helemaal hersteld, zijn gezichtsvermogen was hierdoor sterk achteruit gegaan en het schilderen lukte niet meer zoals hij dat zou willen, en stopte daar mee. Het niet meer kunnen schilderen viel hem zwaar, en de laatste jaren van zijn leven bracht hij voornamelijk thuis met zijn familie door. Op 22 november 1981 overleed Johan Schouten oud 70, jaar in zijn geliefde Oudewater.
Peter den Hertog
Highlights stadsmuseum Oudewater
Oudewater in oude tijden
Oudewater beschikt over enkele enthousiaste archeologen die ons museum veel bodemvondsten hebben geschonken. Die zijn te bewonderen in een aantal vitrines.
Voor de bezoeker die nieuwsgierig is naar de geschiedenis van Oudewater kan deze ook met het aanwezige touchscreen veel informatie opvragen. En voor de puzzelaar onder de bezoekers zijn op het touchscreen enkele interessante digitale legpuzzels aanwezig onder andere ook van het schilderij over de Oudewaterse moord.
Fundering
Uniek voor Nederland is er op de tentoonstelling een stukje fundering te zien uit de late middeleeuwen. Het betreft een fundering op basis van “kleef”- kracht. Dus geen lange houten palen die op basis van “stuit” of “stoot” tot op een klei of zandlaag hun stevigheid vonden, maar op de kleefkracht van de zompige veen/kleigronden.
Goed te zien is dat men deze kleefkracht realiseerde door honderden paaltjes van 3 tot 4 meter lengte per kwadrant van ongeveer 1 bij 1 meter samen te voegen.
Raadzaal & trouwzaal van het stadhuis
Een vast onderdeel van het Stadsmuseum is natuurlijk ook het bezoek aan de raadzaal en trouwzaal van het stadhuis.
De raadzaal is nog steeds in gebruik voor alle vergaderingen van de raad en diverse forums. Mooi om te zien in wat voor een ambiance er tegenwoordig nog kan worden vergaderd.
De trouwzaal is zeker zo interessant. Er hangt een schilderij, dat bijna even groot is als de nachtwacht in Amsterdam en ook uit de periode van het midden van de 17de eeuw afkomstig is. Er wordt de z.g.n. “Oudewaterse moord” uit 1575 op afgebeeld.
De Oudewaterse verdediging werd op zaterdag 6 augustus 1575 na een langdurig bombardement door Spaans geschut zwaar beschadigd. Op zondag 7 augustus 1575 werd door de Spanjaarden de aanval ingezet en de stad ingenomen. Bij deze verovering vielen veel slachtoffers en werden veel huizen verwoest en in brand gestoken.
Een ander interessant aspect is dat deze trouwzaal ten tijde van de Spaanse verovering, dit de vergaderzaal was van de schepenen van de stad. In deze zaal werd op dat moment beslist over het lot van Oudewater.
Over de Geschiedkundige vereniging
De Geschiedkundige Vereniging Oudewater bevordert de kennis en de belangstelling voor de geschiedenis van Oudewater en de aangrenzende dorpen en buurtschappen. De Vereniging organiseert (maandelijkse) lezingavonden, kleine en grote excursies. Ook geeft de Vereniging boeken en geschriften uit. De Vereniging verleent adviezen, beantwoordt vragen en werkt waar mogelijk ook samen met anderen aan het uitdragen van de interesse voor de Oudewaterse historie.
De QR-code wandeling in de binnenstad van Oudewater is hier een voorbeeld van. Dit project is een gezamenlijk initiatief van de Vereniging en het TIP.
De Vereniging heeft een bescheiden collectie geschiedkundig interessante boekwerken, beeldmateriaal en voorwerpen. De verzameling is opgebouwd uit giften, bruiklenen en (bodem)vondsten. En, natuurlijk, de Vereniging organiseert het Stadsmuseum Oudewater.
Voor alle activiteiten kan de Vereniging rekenen op de inzet van veel leden/ vrijwilligers.
Neem contact op met de verenigingBekijk een samenvatting van de exposities die in het verleden werden georganiseerd
