Dokter(s) van Praag

Isaac Salomon van Praag 1805-1871

Isaac Salomon van Praag, de stamvader van de Oudewaterse doktersfamilie, was geboren in Leiden. Soms staat hij aangeduid als chirurgijn, op andere plaatsen weer als ‘heel- en vroedmeester’. Hij woonde in het huis Donkeregaard 11 met zijn vrouw, Maria Helena van Walt, en hun gezin. De familie Van Praag was joods. Oudewater had daar weinig moeite mee: al in de zeventiende eeuw kreeg een jood het burgerrecht van Oudewater en in de achttiende eeuw gebeurde hetzelfde met de joodse slager Hartog Levi. Frappant is wel, dat Isaac van Praag en zijn gezin in de volkstellingen genoteerd staan als ‘NH’, Nederlands Hervormd, en niet als ‘Isr.’, joods.

Hendrik Pieter van Praag 1827-1915

Hendrik Pieter van Praag is wereldberoemd geworden dankzij de door hem ontwikkelde medicijnen tegen gal- en nierstenen. Dokter Van Praag stamde uit een artsenfamilie: in totaal hebben drie dokters Van Praag in Oudewater gewoond.

De zoon van Isaac Salomon, Hendrik Pieter van Praag (1827-1915), vestigde zich in 1849 na zijn studie in Leiden als arts in Oudewater. Hij trouwde een joods meisje, Rosa Leonide van Praag (1829-1907), afkomstig uit Leiden. Hendrik Pieter van Praag en zijn vrouw kregen negen kinderen. Eén dochter, Jacoba Maria Everharda, staat in het bevolkingsregister genoteerd als ‘apothekersbediende’. Dokter Van Praag had dus zelf een apotheek in zijn woonhuis, Korte Havenstraat 10. Daar ontwikkelde hij, waarschijnlijk samen met zijn dochter, zijn beroemde medicijnen tegen gal- en nierstenen. Hij was hiervoor werkelijk wereldberoemd. Mensen die in de Verenigde Staten van zijn medicijnen hadden gehoord en niet meer wisten dan dat deze arts  in Nederland woonde, stuurden brieven gericht aan ‘Dr van Praag Holland’ en deze brieven kwamen aan in Oudewater. De medicijnen die hij ontwikkelde, worden nog steeds voorgeschreven. Dokter Van Praag was tot het laatst actief. In een artikel in het weekblad ‘De Prins’ van 12 juni 1915 wordt gememoreerd dat hij kort tevoren de dag vierde dat hij 66 jaar geleden zijn praktijk in Oudewater begon. Op 25 november van dat jaar overleed hij.

Hendrik Pieter van Praag jr. 1860-1948

Hendrik Pieter van Praag jr. was de de laatste van deze familie die als arts in Oudewater gevestigd was. Hij trouwde met Adriana Nielsen, een meisje uit een niet-joodse Oudewaterse timmermansfamilie. Met zijn gezin woonde hij in het huis Markt Oostzijde 8. Net als zijn vader en grootvader staat hij in het bevolkingsregister vermeld als ‘NH’ en niet als joods. Hij was zeer geliefd bij zijn patiënten. Toch heeft iemand in de Tweede Wereldoorlog verraden dat hij joods was en kreeg hij van de Duitsers een verbod om zijn praktijk uit te oefenen. Slechts het feit dat hij met een niet-joodse vrouw was getrouwd, behoedde hem voor transportatie.